САТАНАЙЫ РАЙГУЫРД
Нарты Уæрхæг æмæ Дзерассæ-рæсугьдæн
Сæ фембæлд æмæ сæ бацарды боныл
Афæдз куы сæххæст ис, уæд Уæрхæг амард.
Иннæ афæдзы бон куы æрæввахс ис,
Уæд та фæрынчын Донбеттырты чызг,
Æмæ йæ мæлæт æрхæстæг уымæн дæр.
Фæдзырдта Дзерассæ йæ дыууæ лæппумæ
Æмæ сын загъта: «Куы уын амæлон,
Уæд мæ бахъахъæнут фыццаг æртæ 'хсæвы,
Ма-иу мæ ныууадзут дзæгъæл, мæ хуртæ —
Æз уын хорз лæгæй хæсджын нæ фæдæн,
Æмæ мæ мæрдты дæр нæ ныууадзæни».
Ус амард æмæ йæ бавæрдтой зæппадзы.
Бон куы 'ризæр ис, уæд Уырызмæг райста
Йæ хæцæнгæрзтæ, ссыди зæппадзмæ,
Зæппадзы дуармæ слæууыд æрхæндæгæй,
Æмæ фæхъахъæдта æхсæвæй бонмæ.
Дыккаг æхсæв дæр æй афтæ хъахъæдта.
Æртыккаг æхсæв куы æрлæуыдис,
Уæд Уырызмæгмæ Хæмыц бадзуры:
— Нæ мад нæ хъомыл иумæ куы скодта, —
Ацы 'хсæв та йæ æз бахъахъæнон! —
Уырызмæг зæгъы: «Дæуыл куы 'ууæндин,
Уæд гуырдæй кæсдæр дæ, æмæ йæ хъуамæ
Æртæ 'хсæвы дæр ды бахъахъæдтаис. —
Хæмыцмæ уыдон хардзау фæкастысты:
Изæрæй райста йæ хæцæнгæрзтæ
Æмæ зæппадзмæ ацыди хъахъæнæг.
Хæмыц лæууыди зæппадзы дуармæ.
Иуахæмы айхъуыста уый Нарты хъæумæ:
Иу ранæй цæуы куывддонты зарын,
Иннæ ранæй та — чындзæхсæвы хъæр.
Уæд загъта йæхицæн: «Бын бауа, уастæн, —
Мæлæг рынчынæн йæ коммæ чи кæсы!
Ам ма мын зæппадзæй мæ мады чи хæссы!
Ацæуон æмæ чындзæхсæв бахæрон».
Арастис æмæ куыддæр зæппадзæй
Иу чысыл ауад, афтæ ныррухс зæппадз
æмæ йæ хуылфы Уастырджи февзæрд.
Нымæтын ехсæй æрцавта марды,
æмæ Дзерассæ цы уыд удæгасæй,
Авд ахæмы хуыздæр фæстæмæ фестадис.
Уастырджи бацыд Дзерассæ-рæсугъдмæ...
Нымæтын ехсæй та æрцавта усы,
æмæ ус фæстæмæ цы уыд, уый фестади.
Афæдзы фæстæ зæппадзы цурты
Нарты фыдбылыз Сырдон æрбацæйцыд.
Байхъуыста, æмæ цæуы зæппадзæй
Сывæллоны кæуын, сывæллоны цъæхахст.
Уырдыгæй Сырдон Нартмæ рарасти.
æртæ Нарты бадынц æмбырдæй Ныхасы.
— Уæ райсом хорз æмæ фарн уæ ныхасы!
— Хорз дæ хай, Сырдон, æмæ æгас цу! —
Нарты хисдæртæн Сырдон афтæ зæгъы:
— Стыр диссæгтæ ис Нарты уæлмæрдты.
Лæг куы байхъуса, уæд дзы куы цæуы
Сывæллоны кæуын, сывæллоны цъæхахст. —
Уырызмæг бадтис Ныхасы уæле,
Сыстадис æмæ зæппадзмæ ацыд.
Йæ дуар ын бакодта, мидæмæ бахызт,
æмæ дзы рахаста чызг — Сатанайы.
Сатана рауад ахæм рæсугъд ус,
Ахæм зондджын ус, æмæ йæ уындæй
æхсæв бон кодта, йæ ныхас та уыд
Кардæй кæрдагдæр, топпы фатæй растдæр.
Нарты кадджытæ — ирон адæмы культурон хæзна Ацæмæз æмæ Насран– Æлдар Ацæмæз æмæ Агуындæ-рæсугъд Сырдоны райгуырд Нарты Балц Фæндыр куыд фæзынд Сырдон Нарты куыд асайдта Сырдон Уæйгуыты куыд фæсайдта Сырдон йæ мæрдтæн хист куыд кодта Дæ тын дæ къух ссардта Сырдоны Тохъылы æргæвст Сырдоны мард Æхсар æмæ Æхсæртæджы райгуырд Нарты Фæткъуы Дзерассæ-рæсугъд Æхсар æмæ Æхсæртæджы мæлæт Уырызмæг æмæ Хæмыцы райгуырд Уырызмæг æмæ Хæмыц Уæрхæджы куыд ссардтой Сатанайы райгуырд Сатана Уырызмæджы ус куыд сси Уырызмæг Сатанайы йæ цæгатмæ куыд æрвыста Уырызмæджы æнæном лæппу Уырызмæг æмæ Сохъыр Уæйыг Уырызмæджы фæстаг балц Бæгæны куыд фæзынди Сосланы райгуырд æмæ байсæрын Дауджыты лæвæрттæ Сосланæн Сослан – Тыхагур Сырдон Сосланимæ цæмæн фезнаг ис Сослан Бедухайы куыд æрхаста Сослан Сатанайы зындоны цадæй куыд фервæзын кодта Сослан Косеры куыд ракуырдта Сослан мæрдты бæсты Сосланы мæлæт Хæмыц ус куыд ракуырдта Батрадзы райгуырд Батрадзы денджызæй куыд расайдтой Батрадзы хъæзтытæ сывæллонæй Хæмыцы фырт Батрадз æмæ Деденæджы фырт Арæхдзау Нарты Батрадз æмæ Хъулонзачъе Уæйыг Батрадз йæхи куыд байсæрын кодта Батрадз Уырызмæджы куыд фервæзын кодта Батрадз æмæ Тыхы Фырт Мукар Батрадз æмæ Сохъыр Уæйыг Æфсæроны фырт Алæф Батрадз æмæ Сохъыр Уæйыг Æфсæрон Батрадз Нарты Гуыппырсарты куыд фервæзын кодта Батрадз Сосланы куыд фервæзын кодта Батрадз æмæ æлдар Батрадз æмæ нарты Уацамонгæ Нарты симд Батрадз Нарты Дзуары куыд фæнадта Нарты æмбырд Хæмыцы мæлæт Батрадз йæ фыды туг куыд райста Батрадзы мæлæт Нарты Сау Рувасдзарм Æхсæртæггаты æмæ Борæты хæст Нарт æмæ Уæйыджы стæг Айсана Сатанайы лæппу Уæрхтæнæджы фырт Нæртон Сыбæлц Бедзенæджы фырт чысыл Арæхдзау Сæууай Уастырджи æмæ Нæртон æнæфындз Мæргъуыдз Нарты сæфт ДзырдуатНартские сказания на русском языке