Творчество осетинских писателей

М О Я О С Е Т И Я

БАТРАДЗ НАРТЫ ДЗУАРЫ КУЫД ФÆНАДТА

Иухатт, зæгьы, нартæн сæ дзуар æргом рацыд.
Нарты устытæ йæм сæ кувинæгтимæ.
Цæуынц æмæ йын табу-лæгъстæ кæнынц.
«Хорз нывы конд мын ратт, хорз мын фæ у!»зæгьгæ.
Иннæты хынцмæ йæм Батрадзы ус дæр
Бацыди, уæдæ цы! æмæ йæм бадзырдта:
«Табу дæуæн, нæ дзуар! Мæ кувинæгтæ дын
Барст фæуæнт æмæ мын исты хæрзиуæг ракæ!»
«Тагъд цæугæ ардыгæй, дæ хуызæн устытæн,
Мондаджджын устытæн æз хæрзтæ нæ кæнын!»
Зæгъгæ, фæхъæр кодта усыл уым нарты дзуар.
Ус ма цы загьтаид,—аздæхти фæстæмæ
Æмæ мæстæйдзагæй сæхимæ бацыди.
Уыцы рæстæджы та Батрадз балцы уыд.
Ус бады хæдзары, æнкъардæй, мæстджынæй.
Уæд кæсы, æмæ, дын, зæрватыкк æрбатахт
Æмæ абадти хæдзары ердойыл.
Батрадзы ус æм уадидæгæн дзуры:
«Хорзы мын бацу — фæтæх мын Батрадзмæ:
Кæд бадгæ кæны, уæд лæугæ скæнæд,
Кæд лæугæ кæны, мауал æрбадæд,
æмæ мæм тагьд зынæд — æфхæрд мыл сæмбæлди!»
Зæрватыкк атахти; Батрадзы ссардта
æмæ йын ракодта йæ усы ныхæстæ.
Болатриу Батрадз йе 'фсургъыл абадти,
Æмæ уайтагъддæр сæхимæ 'рхæццæ ис.
Бауади йæ усмæ æмæ йæ афарста:
—       Цы 'рцыди, цы кодтай, цæуыл бауынгæг дæ?—
Ус ын уæд радзырдта æрхæндæг зæрдæйæ:
«Нæ хицауты дзуар абон æргом рацыд.
Устытæ йæм цыдысты сæ кувинæгтимæ
Æмæ дзы амæндтæ куырдтой сæхицæн.
Иннæты хынцмæ йæм æз дæр бацыдтæн,
Кувинаг бахастон, кувæгау æскодтон;
Уый мыл фæхъæр кодта: «Дæ хуызæн устытæн,
Мондаджджын устытæн, æз хæрзтæ нæ кæнын!»
Гъе мæ мæ ратардта мæ кувинаджимæ».
Батрадз фæзылди» тар хъæдмæ ауади,
Бирæ тулдз лæдзджытæ сарæзта уыцы ран,
Йемæ сæ аиста, афтæмæй арастис
Бацыди дзуармæ æмæ йæм бадзырдта:
—       О, нарты стыр дзуар, ракæс ма æттæмæ! —
«Æвæццæгæн та мæм куывды 'рбацыдæуыд»,
Загьта нарты дзуар æмæ рйкасти.
Батрадз йæ дæлармæй иу лæдзæг фелвæста
æмæ дзы сæ дзуарыл ралæууыд уыцы ран.
Дзуар ныййарц ис æмæ гæппæй фæлидзы.
Хæмыцы фырт дæр, дын, йæ фæстæ уайы
æмæ йæ хойы дынджыр тулдз телыгæй.
Иу лæдзæг куы асæтты, уæд та иннæ райсы,
æмæ йæ нæмы, уæдæ цы уыдаид!
Йæ уд йæ хъуырмæ схæццæ ис, афтæмæй
Баирвæзт нарты дзуар хоры Уациллатæм.
—Мæ куырммæдзæуæг хъуг сымахмæ балыгъди, —
Тагьд æй ратте кæнут, кæннод уын уæхи дæр
Ацы мæстджынæй фыдæбоны хай кæнын! —
Уациллаты дæр, дын, тас бацыдис æмæ
Ратардтой æттæмæ дзуары сæхицæй.
'Фæлидзы та дарддæр. Батрадз дæр йæ фæстæ.
Гуырæй-гуырмæ уайы æмæ йæ хорз нæмы.
Иу лæдзæг куы асæтты, уæд та иннæ райсы—
Афтæмæй йæ хойы, йе рагъдзарм ын дауы.
Сафатæм та балыгъд дзуар сæрсудзаджы;
Рауадысты 'гасæй Сафатæ Батрадзмæ:
«Ныууадз æй, Батрадз, мах æфсæрмæй абон,
Уый уæддæр, бакæс-ма, нал фервæздзæни!»
Лæгъстæ кæнын систой Сафатæ Батрадзæн.
Дзуры уæд Сафатæм Хæмыцы фырт Батрадз:
—       Гъæ уæртæ саухъустæ, сымах тыххæй йæ
Нæ ныууадздзынæн æз, фæлæ йæ ратæрут,
Тагьд, кæннод тугуарæн кæны уæхиуыл дæр! —
æмæ йæ ратардтой, æндæр цы сæ бон уыд!
Лидзы дзуар дардцæр, тæрхъусау æзгъоры;
Батрадз дæр йæ фæдыл гуырæй-гуырмæ уайы
æмæ йын йе рагъдзарм тулдз-телыгæй дауы.
Дзуар йе 'взаг раласта, хуымон галы хуызæн,
Афтæмæй, фæстагмæ, Тутыртæм баирвæзт.
Уæд Тутыр рауади Батрадзы размæ
æмæ йæм бадзырдта лæтгьстæгæнгæйæ:
«Гъæйтг, нæртон Батрадз, курæджы куырдæн
Аргъ æскæн æмæ йæ ныууадз мæн тыххæй!» —
Афтæмæй йæ бæргæ нал ныууагътаин æз,
Фæлæ цы кæнон, а!—Дæуæн дæ кувинаг
Кадджын у рагæй, дæр, дæхæдæг дæр — афтæ.
Дæ ныхасæн дын, цæй, аргъ куыннæ скæнон!
Дæу тыххæй йын, Тутыр, барст уæд ацы хатт, —
Зæгъгæ, ма фæкодта Хæмыцы болат фырт
æмæ, дын, уыйадыл аздæхти сæхимæ.
Тыхæй ма улæфы, йæ цæстæй нал кæсы,
Афтæмæй адаргъ ис Тутыртæм нарты дзуар.
Дондæппал фестади йæ буар æгасæй дæр,
Тæлмытæ адардта, цъæх-цъæхид тæлмытæ.
Мардмæ бадæгау æм бадынц уым Тутыртæ,
А-ныр, а-уæд кæны, йе 'нгæс — мæрдон æнгæс.